Kijk op het fenomeen ‘buitenlandse hulp’ (2)

  • -

Kijk op het fenomeen ‘buitenlandse hulp’ (2)

Category : Artikelen

Om effectief te kunnen zijn in het verlenen van buitenlandse hulp, is het van belang de ‘adoptie-graad’ van de hulp vast te stellen. Tel daarbij op dat vastgesteld moet worden hoe te helpen en er kan iets worden gezegd worden over het soort hulp, de mate en duur van de hulp. ‘In het verleden ligt het heden en in het heden ligt de toekomst‘ luidt een spreekwoord hetgeen weergeeft dat de factor tijd in historie een belangrijke rol spelen. Herhaling van zetten of het vallen in dezelfde valkuilen is iets wat te allen tijde voorkomen dient te worden.

Dat de periode van de Khmer Rouge een van de meest afschuwelijke verschrikkingen was, lijdt geen twijfel. Daar is veel over geschreven. Vooral het feit dat een volk haar eigen bevolking uitmoordt, is bijzonder en voor zover mij bekend, uniek in de geschiedenis. In veel andere gevallen (Rwanda bijvoorbeeld), was er sprake van stammenstrijd (Hutu’s vs. Tutsi’s) en in de vele oorlogen die de wereld tot nu toe gekend heeft, is het thema veelal dat het ene volk het andere overheerst. Door de overwegend homogene samenstelling van de bevolking – 95% behoort tot de Mon-Khmer bevolkingsgroep (Chandler, 2011) – is hier geen sprake van een stammenoorlog en/ of overheersing door een andere bevolkingsgroep.

De situatie in Cambodja doet daarom denken aan de eerste broedermoord in Genesis 4 (WV).  Ook daar staat het ene lid van dezelfde familie op tegen de ander. Deze opsomming van feiten, geeft te denken. Waarom zou een revolutie uitmonden in massamoord op de eigen etne (volk)?

De geschiedenis leert ons dat veel onvrede en uitingen daarvan, zoals een revolutie toch is, voortkomt uit ongelijkheid en onderdrukking. De mens is een vrije geest en dwang is (in alle gevallen!) wel het slechtste middel om dingen gedaan te krijgen. Veel macht komt uit de loop van een geweer. Telkens weer grijpen machthebbers naar dit soort macht. Terwijl de historie toch leert dat dit van (relatief) korte duur is; de mens laat zich nu eenmaal niet onderdrukken. (Opmerkelijk detail aan het evangelie van Christus is dat Hij afziet van het uitoefenen van Zijn macht: Hij laat de mens de vrije keuze, al schetst Hij wel de consequenties van kiezen).

Wat heeft dit te maken met Cambodja?

Om de opkomst van de Khmer Rouge te kunnen verklaren moeten we kijken naar de situatie van voor de zeventiger jaren. Cambodja is van oudsher een klassenmaatschappij, met een hiërarchische gelaagdheid, cliëntelisme en privileges voor de elite. India heeft het kastensysteem, Cambodja kent dit systeem niet, maar de klassenmaatschappij heeft er veel van weg.

De opkomst van het communisme, zoals beschreven door Marx en later Lenin, beloofde een egalitaire samenleving, met de macht voor het proletariaat, het volk. De ideologie van de Khmer Rouge was hierop gestoeld.

Amerika heeft voor Pol Pot, het regime van Lon Nol gesteund, omdat het in lijn lag van haar zgn. ‘democratisch-kapitalistisch’ model. Ook het koningshuis heeft zich lang ‘verloofd’ met de Verenigde Staten. In het machtsvacuüm dat ontstond voor en tijdens de Vietnam-oorlog – waar wederom de VS het niet kon laten zich te bemoeien met andermans zaken – kon de organisatie van Saloth Sar (later: Pol Pot) zich ontwikkelen. Tijdens zijn verblijf in Frankrijk bestudeerde hij het communisme en moet gedacht hebben dat dit een oplossing kon zijn voor de al eeuwenlange onderdrukking in het klassensysteem dat in de achtste en negende eeuw na Christus, al gewoon was. Een dergelijk systeem in standhouden, is op termijn vragen om problemen. Niet dat het communisme of socialisme de oplossing zijn, maar de vraag die we hier proberen te beantwoorden is wat de oorzaken zijn van de ‘fraternocide’ (broedermoord) in Cambodja.

Nu het kapitalisme terug is in Cambodja, de Khmer Rouge verslagen is en er feitelijk aan het klassensysteem niets is veranderd, kunnen we ons dus afvragen of hier niet een kiem ligt voor toekomstige en ernstige problemen. Het is niet te zeggen. Rijkdom en macht zoals nooit tevoren voorgekomen in de wereldgeschiedenis vieren hoogtij in de wereld van nu, met potentaten aan het roer als Johnson, Trump, Poetin, Erdogan, Jung Un en vele anderen, maar of het welstand en welvaart brengt voor de grote massa, is de vraag. Bovendien wordt rap zichtbaar wat de ecologische kostprijs is van dit leven boven onze stand.

Ligt hier de volgende revolutie op de loer, maar dan één die mondiaal wordt, zoals veel dingen momenteel mondiaal zijn? Wie het weet, mag het zeggen.

Kyrie Eleison!